-
Idag er det ikkje lenger lov til å brenne bål- kan du reglane for bål og ferdsel i naturen?
I Noreg er det eit generelt bålforbud fra 15. april til 15. september kvart år
Har du kasta ut jula alt?
Når skal julepynten og nissane ryddast vekk? Kvart år, når dei siste kakene er etne og kvardagen sakte men sikkert vender tilbake, kjem det same spørsmålet: Når skal eigentleg jula ryddast ut? Svaret har variert gjennom tidene – og gjer det framleis – alt etter tradisjon, livssyn og moderne tid.Gamle tradisjonar: Jula varer til trettandedagen
I eldre norsk tradisjon var jula ei lang høgtid. Ho starta med julekvelden 24. desember og varte heilt til trettandedagen, 6. januar. Denne dagen markerer openberringa, då dei vise menn kom fram til Jesusbarnet, og vart rekna som avslutninga på julehøgtida i kyrkjeleg samanheng. I mange heimar var det vanleg å la juletre, pynt og lys stå til denne dagen. Nokre stader vart det til og med halde eigne «trettandagslag», der jula vart feira ein siste gong før kvardagen tok over for alvor.
I folketrua fanst det òg åtvaringar mot å vere for sein. Å ha jula framme for lenge kunne bringe ulykke, og nokre meinte det var direkte respektlaust å blande julepynt og kvardagsliv for lenge. Samstundes vart det sett på som dårleg skikk å rydde bort jula for tidleg – då kunne ein risikere å jage julefreden ut av huset.
20. dag jul
20. dag jul, 13. januar, har tradisjonelt markert den endelege avslutninga på juletida mange stader. Då skulle julepynt og juletre ryddast bort – ein bar jula ut, som det ofte heiter. Andre stader har ein brukt uttrykket å jage jula ut. Dagen vart tidlegare kalla St. Knut, og det gav opphav til det velkjende ordtaket: «Tjuande dag Knut, jagar jula ut!»
Denne dagen sette eit tydeleg punktum for julefeiringa i folkeleg tradisjon, og markerte overgangen frå høgtid til kvardag.
Moderne tankar
I dag er det færre som let seg styre av faste datoar. Mange ryddar ut jula allereie rett over nyttår, ofte når kvardagen med jobb, skule og barnehage startar opp att. For nokon kjennest det godt å starte det nye året reint og ryddig – både fysisk og mentalt.
Andre vel å la jula vare litt lenger, nettopp for å halde på lys, varme og ro i ein mørk vintermånad. Her handlar det mindre om tradisjon og meir om trivsel.
Så – kva er rett?
Det enkle svaret er: Det finst ingen fasit. Vil du følgje tradisjonen, er trettandedagen eit godt og historisk forankra val. Vil du vere ekstra tru mot gammal skikk, kan du vente til 20.dag .
Uansett tidspunkt kan julepynten ryddast bort med takksemd for det som har vore – og med blikket vend mot lysare dagar som kjem.
Del på:
Flere nyheter
-
Folkehelseundersøkinga 2026
I april 2026 får eit utval av innbyggjarar i Vestland over 18 år invitasjon til å delta i folkehelseundersøkinga. Undersøkinga er nettbasert, og dei som er plukka ut, får invitasjon på SMS eller e-post.
-
Vårryddeaksjon
Stryn kommune og Fjordane Friluftsråd inviterer til årets vårryddeaksjon. Vi håpar lag, organisasjonar og enkeltpersonar ynskjer å gjere ein innsats for å halde nærområda fri for avfall. Les meir på Stryn kommune sine heimesider.
-
Rock your socks- rokkesokk!
Kvart år den 21. mars markerer verda World Down Syndrome Day. I Noreg har markeringa fått namnet Rockesokk, og oppmodinga er enkel: Ta på deg to ulike sokkar denne dagen.
-
Å stille klokka – kvifor gjer vi det eigentleg?
To gonger i året må mange av oss hugse det same: Klokka skal stillast. Om våren stiller vi klokka fram ein time, og om hausten stiller vi ho tilbake igjen. For mange betyr det ei litt trøytt morgon i mars – og ei ekstra time søvn ein gong i oktober. Men kvifor gjer vi dette, og kva betyr det i praksis?